Fiili Hizmet Süresi Zammı olarak bilinen yıpranma payı, riskli ve yıpratıcı işlerde çalışanlara her yıl için ek prim günü kazandıran bir uygulamadır. Normalde bir yıl için ödenen 360 günlük prim, bazı mesleklerde 60, 90 veya 180 günartırılarak SGK kayıtlarına işlenir. Bu ek süre, prim gün sayısının daha hızlı tamamlanmasını sağlar ve emeklilik yaşını da 5 yıla kadar öne çekebilir.
2026 Düzenlemesiyle Kapsam Genişledi
2026 itibarıyla yapılan yasal düzenleme ile yıpranma payı uygulaması artık daha fazla meslek grubunu kapsıyor. Yeni kapsam, hem geleneksel riskli işler hem de sağlık sektöründeki bazı alanları içeriyor.
Yıpranma Payı Kapsamındaki Meslekler
2026 düzenlemesi ile yıpranma payı kapsamına giren başlıca meslek grupları şöyle:
-
Sağlık Sektörü Çalışanları: Doktorlar, hemşireler, ebeler, hasta bakıcılar, röntgen teknisyenleri, ambulans şoförleri gibi sağlık profesyonelleri
-
Gazeteciler: Sarı basın kartına sahip muhabirler ve basın çalışanları
-
Maden ve Yeraltı İşçileri: Özellikle ağır ve tehlikeli koşullarda çalışanlar
-
Güvenlik Güçleri: Asker, polis, MİT personeli ve cezaevi infaz koruma memurları
-
Ağır Sanayi İşçileri: Demir-çelik tesisleri, zehirli madde üretimi gibi ağır sanayi alanları
-
İtfaiye Personeli: Yangınlarla mücadele eden ekipler
-
Yeni Eklenen Sanayi Sektörleri: Çimento fabrikası çalışanları, alüminyum tesisleri, dökümhane ve cam sanayi işçileri
Nasıl Daha Erken Emekli Olunuyor?
Yıpranma payı kapsamında çalışanlar için prim günleri normalden fazla sayıldığı için:
-
Prim gün sayısı daha erken tamamlanır
-
Emeklilik yaş sınırı geriye çekilebilir
-
Örneğin bir çalışan normalde 60 yaşında emeklilik hakkına ulaşacakken, yıpranma payı sayesinde bu yaş 55’e kadar inebilir. Bu avantaj, işin niteliğine göre en fazla 5 yıl erken emeklilik anlamına gelebilir.
Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler
Yıpranma payından yararlanabilmek için SGK sisteminde meslek kodunun doğru şekilde işlenmesi, e-Devlet hizmet dökümünde ilgili fiili hizmet süresi zammı (FHSZ) kodlarının yer alması gerekiyor. Yanlış bildirilen veya eksik kodlanan primler, bu haktan faydalanmayı engelleyebilir.
