Milyonlarca genel sağlık sigortalısını ve özellikle kronik, nadir veya onkolojik rahatsızlıkları bulunan hastaları doğrudan ilgilendiren çok kritik bir adım atıldı. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), hastaların tedaviye kesintisiz, güvenilir ve hızlı erişimini sağlamak amacıyla yurtdışı ilaç alım süreçlerinde köklü bir reform gerçekleştirdi. Devreye alınan yeni mevzuatla birlikte, yurtdışından ithal edilen hayati öneme sahip ilaçların alım süreçleri artık çok daha şeffaf, rekabetçi, denetlenebilir ve planlı bir şekilde yürütülecek. Bu kapsamda tüm tedarik operasyonları, yeni kurulacak olan profesyonel bir Yurt Dışı Alım Komisyonu tarafından pazarlık ve dinamik ihale yöntemleriyle yönetilecek.
Dinamik Alım Sistemi Sayesinde Rekabet ve Hız Artacak
Yeni sistemin en dikkat çeken bacağını, uluslararası ilaç pazarında esneklik sağlayan "Dinamik Alım Sistemi" oluşturuyor. Bu ileri nesil uygulama sayesinde ilaç temin süreçleri bürokratik engellere takılmadan çok daha hızlı ve etkin bir şekilde ilerleyecek. Piyasadaki tüm yasal ve uygun tedarikçilerin sisteme dahil edilmesinin önünü açan bu modelde, ön yeterlik değerlendirmesi uygulanacak. Belirlenen objektif kriterlere göre başvurusu onaylanan küresel ve yerel ilaç firmaları, alım süreçlerine aktif olarak katılarak teklif verebilecek.
2026 Yılı İlaç Harcaması Hedefi: 600 Milyar TL
Yurtdışı ilaç tedarikinde mali disiplinin ne kadar büyük bir öneme sahip olduğu SGK’nın mali tablolarına da yansıdı. Kurumun 2025 yılı toplam ilaç harcaması 411.6 milyar TL seviyesinde gerçekleşirken, içinde bulunduğumuz 2026 yılında bu bütçenin 600 milyar TL’ye ulaşması öngörülüyor. Türkiye'de ruhsatı olmayan veya piyasada bulunmadığı için doğrudan yurtdışından şahsi reçeteyle getirtilen 100’e yakın kanser ilacı ve yetim ilacın (nadir hastalık ilaçları) bulunması, bu bütçe yönetimini kritik kılıyor. Yeni pazarlık usulü sayesinde kamu kaynaklarının maksimum verimlilikle kullanılması ve ilaç tekelleşmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Yurt Dışı İlaç Alım Komisyonu Kararları Onaylayacak
Yeni modelde şeffaflık, eşit muamele, güvenilirlik ve kaynakların etkin kullanımı ilkeleri doğrultusunda kurulacak olan Yurt Dışı İlaç Alım Komisyonu, tamamen veri odaklı çalışacak. Komisyon; Türkiye genelindeki anlık hastane ihtiyaç miktarlarını, bütçe sınırlarını, hastaların aciliyet durumlarını ve geçmiş klinik kullanım verilerini masaya yatırarak dinamik bir alım planlaması yapacak. Kararlarını oy çokluğu ile alacak olan komisyon, onaylanan ihale sonuçlarını en geç 15 iş günü içinde Kamu İhale Kurumu’na bildirerek süreci tamamen şeffaf hale getirecek. İhalelerde firmalardan teklif bedelinin en az yüzde 3’ü oranında geçici teminat alınarak kamunun mali güvenliği de koruma altına alınacak.
🩺 Sağlık Personeliyiz Analizi
Sağlık çalışanları olarak klinikte, kemoterapi ünitelerinde veya yoğun bakımlarda karşılaştığımız en büyük dramlardan biri, hastalarımızın hayatını kurtaracak olan yurtdışı ilaç tedarikinde yaşanan gecikmeler veya tedarik krizleridir. Özellikle onkoloji, hematoloji ve nadir metabolizma hastalıklarında tedavinin tek bir gün bile aksaması, hastanın genel sağlık tablosunun geri dönülemez şekilde bozulmasına neden olabilmektedir. SGK'nın 2026 yılı için 600 milyar TL gibi devasa bir ilaç harcaması bütçesi öngörmesi, devletin bu alandaki yükünün ne denli ağırlaştığını gösteriyor.
Devreye alınan "Dinamik Alım Sistemi" ve "Pazarlık Usulü", sağlık yönetimi ve tıp ekonomisi açısından son derece stratejik ve gecikmiş bir reformdur. Piyasaya tek bir firmanın hakim olmasını engelleyerek rekabet oluşturmak, ilaç fiyatlarını kamunun lehine düşürecektir. Fiyatların dengelenmesi ise, bütçe kısıtlılığı nedeniyle geçmişte geri ödeme listesine alınmakta zorlanılan pek çok yeni nesil akıllı kanser ilacı ve immünoterapi ajanının Türk sağlık sistemine entegre edilmesini kolaylaştırabilir. Biz sahada görev yapan sağlık personelleri için en önemli husus, bu ihalelerin şeffaf yürütülmesi kadar, bürokrasinin azalarak ilacın hastanın yatağına ulaşma süresinin minimuma inmesidir. Yeni sistemin, hastalarımıza şifa taşıyan tüm hekim ve eczacı meslektaşlarımıza kolaylık getirmesini temenni ediyoruz.
